“შარდის ანალიზის” ანალიზი

Drug_Testing11.25

ივნისში, ქუთაისელი ლევან აბზიანიძე იმის შემდეგ გარდაიცვალა, რაც სამართალდამცავებმა დააკავეს და ნარკოტესტირებისთვის მოშარდვის დასაჩქარებლად 3 აბი შარდმდენი საშუალება დაალევინეს. აღნიშნული ტრაგედია ნიუსებს შორის ჩაიკარგებოდა, რომ არა სახელმწიფოს ნარკოპოლიტიკის წინააღმდეგ ბოლო წლებში წამოწყებული აქტიური კამპანია.
2006 წლიდან მოყოლებული, „გონივრული ეჭვის“ საფუძველზე, სამართალდამცავი ორგანოები დაკავებულ მოქალაქეებს შარდის ტოქსიკოლოგიურ ანალიზს უტარებენ და ანალიზის დადებითი პასუხის შემთხვევაში ან ადმინისტრაციულ ჯარიმას ან სისხლის სამართლით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას აკისრებენ. განსაკუთრებით საყურადღებოა, რომ 2013 წლის მონაცემებით, არანებაყოფლობითი ანალიზი ჩაუტარდა 60 ათასზე მეტ ადამიანს და მათგან 70%-ს უარყოფითი პასუხი აღენიშნა. აქედან გამომდინარე, შეიძება ითქვას რომ გონივრული ეჭვი რეალურად არაგონივრულია და მხოლოდ პოლიციის მხრიდან დაკავებულების  შერჩევის ინტუიციურობაზე მიგვანიშნებს.

ნარკოდამოკიდებულებასთან ბრძოლის ეს მეთოდები არსად ცივილიზებულ და განვითარებულ ქვეყნებში არ გამოიყენება. ამ პოლიტიკის მომხრეების გასაგონად უნდა ითქვას, რომ ასეთი მეთოდით არც ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარება მცირდება და ვერც ნარკოდამოკიდებულთა რაოდენობა. პირიქით, სახეზეა სახელმწიფო ფინანსებისა და ადამიანური რესურსის ფლანგვა, სულ რომ აღარაფერი ვთქვათ, ნარკოტესტების გამო შემოწმებულ პირთა დამცირებასა და შემოწმების მავნებლურ პრაქტიკაზე. ნარკოშემოწმების ეს სისტემა არაეფექტური და ძვირია. ამ პრობლემაზე მიგვითითეს ევროპელებმაც. ვიზალიბერალიზაციის ფარგლებში შემუშავებული სამოქმედო გეგმის შესრულების მესამე ანგარიშში, ევროკომისია მთავრობას მიუთითებს, რომ საჭიროა ხელისუფლების მიერ სასამართლოს როლის გაძლიერება, პოლიციის მიერ დაუგეგმავი ნარკოტესტირების პროცესში.

როგორც საქართველოს საზოგადოებრივ ინსტიტუტისა და დამოუკიდებულების კვლევითი ცენტრის „ალტერნატივა ჯორჯიას“ მიერ ჩატარებული კვლევა ცხადყო, ნარკომომხმარებლების ქცევა ნარკოტესტირების შედეგად სადამსჯელო ზეგავლენის გამო, აბსოლუტური  უმრავლესობის შემთხვევაში არ შეცვლილა (89%) და მათმა უმრავლესობამ ნარკოტიკების მოხმარება დასჯის შემდეგ 3 თვის განმავლობაში გააგრძელა, ხოლო უკლებლიბ ყველამ 11 თვეში.

ნარკოშემოწმების მოქმედი სისტემა შეურაცხყოფილი მოქალაქეების გარდა, აზიანებს სახელმწიფო ინსტიტუტებსაც. მაგალითად :

  • კრიმინალური და საპატრულო პოლიცილების თავისი ოფიციალური მოვალეობის შესასრულებელი დროს ხარჯვა;
  • ანალიზების რაოდენობა და მასთან დაკავშირებული ფინანსური ხარჯები;
  • საქმეების რაოდენობის ზრდა და მათზე დახარჯული ადამიანური რესურსი და ა.შ.

საყურადღებოა, რომ ნარკოლოგიური ტესტირების წლიური ბიუჯეტი, რომელიც მილიონ ნახევარ ლარს შეადგენს, შექმნილია მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ტესტირება ჩაუტაროს ნარკოტიკის მოხმარებაში ეჭვმიტანილ პირებს. 2010-2013 წლების განმავლობაში, შსს-ს ინფორმაციით ნარკოლოგიური შემოწმება გაიარა 142 716-მა ადამიანმა, აქედან ნარკოტიკების მოხმარება არ დაუდასტურდა 76 535-ს, რაც იმის გათვალისწინებით, რომ ერთი ნარკოლოგიური შემოწმება სახელმწიოს 52 ლარი უჯდება, სახელმწიოფომ 3,9 მილიონი ლარი გაფლანგა.

ნარკოტიკებისა და დანაშაულის გაეროს ოფისის (UNODC) მონაცემების მიხედვით, ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულის გამო დაპატიმრეულთა 70-98% ნარკოტიკების მოხმარებას უბრუნდება სასჯელის მოხდიდან ერთი წლის განმავლობაში იმ შემთხვევაში, თუ მათ არ ჩაუტარდათ ეფექტური მკურნალობა.
როგორც აღმოჩნდა, ფულადი ჯარიმებისა და საპატიმრო დაწესებულებაში გამოკეტვა ნარკოტიკების მოხმარების შესამცირებელ ქმედებად ვერ გამოდგება. დასჯისა და დაპატიმრების შიში არ არის საკმარისი ადამიანისათვის მოხმარებაზე უარის სათქმელად და მხოლოდ მომხმარებლების ქცევას ცვლის, ცდილობენ რა საჯარო სივრცისგან თავის არიდებას.

2006 წლიდან მოყოლებული, ათობით ათას მოქალაქეს ნარკოლოგიური შემოწმების დამამცირებელი პროცედურის ულახავს ღირსებას. ნარკომომხმარებელთა დასჯა და დაპატიმრება უშედეგოა. გარდა იმისა, რომ სამართალდამცავი ორგანოებისა და სასამართლო სისტემის რესურსების ფლანგვაა, დიდი სოციალური ხარჯი და შედეგობრივად უმნიშვნელოა.
ყველაფერთან ერთად, არსებული ბიოლოგიური მასალის იძულებითი ჩაბარების პრაქტიკა ანტიკონსტიტუციურია. კონსტიტუციის 42-ე მუხლის 8-ე პუნქტის თანახმად „არავინ არ არის ვალდებული მისცეს თავისი ან იმ ახლობელთა საწინააღმდეგო ჩვენება, რომელთა წრეც განისაზღვრება კანონით“, რაც ნიშნავს მოქალაქის იძულებას საკუთარი თავის წინააღმდეგ მისცეს ჩვენება.

საერთაშორისო ნარკოპოლიტიკის ცვლილებებისა და მსოლიოს განვითარებულ ქვეყნებში  გააქტიურებული ლეგალიზაციის ტალღის საპირწონედ, განსაკუთრებით უხერხულია საქართველოში არსებული ნარკოპოლიტიკა, რომელიც ადამიანთა ჩაგვრაზეა დაფუძნებული.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s